7 bölgede ‘iklim’ sınavı – Dünya Gazetesi

service

Türkiye’nin 7 bölgesinin iklim değişikliğinden etkilenme düzeyi farklılıklar gösterse de etkilenmeyen ürün ve bölge yok. Ziraat, su ve gıdanın iklim değişikliğinden iyi mi etkilendiğini dün meydana gelen yazıda detaylı bir şekilde yazdık.

Ziraat ve Orman Bakanlığı Ziraat Reformu Genel Müdürlüğü’nün “İklim Değişikliği ve Ziraat Değerlendirme Raporu” bölgesel bazda da mühim bilgiler içeriyor. İklim değişikliğinin Türkiye’nin 7 coğrafi bölgedeki tesirleri özetle şu şekilde:

– Akdeniz’de biyoçeşitlilik azalıyor

Adana, Antalya, Burdur, Mersin, Isparta, Hatay, Osmaniye, Kahramanmaraş illerini kapsayan bölgede yetiştirilen başlıca ziraat ürünleri, buğday, pirinç, pamuk, turunçgiller, muz, haşhaş, şekerpancarı, zeytin, üzüm, soya fasulyesi, mısır ve yer fıstığıdır. Seracılığın da en yaygın olduğu bölgedir. Akdeniz Bölgesi’nde hayvancılık fazla gelişmemiştir.

İklim değişikliği hastalık ve zararı dokunan popülasyonlarında artışlara niçin olmakta bu da ziraat sektörünü negatif etkilemektedir. Aşırı ısı, kuraklık ve beklenmeyen hava vakaları sebebiyle oluşan afetlerle biyoçeşitlilik azalmakta, verim kayıpları yaşanmakta, ekim-dikim ve hasat zamanında değişimler meydana gelmektedir.

Yaşanmış olan iklim değişikliği ile ürün kayıpları meydana gelmekte, bu da üretim maliyetlerinin artmasına sebep olmaktadır. Dolayısıyla, tarımsal üretimin azalması ürün fiyatlarının artmasına, tüketicilerin daha çok fiyat ödemesine, ithal edilen ürün çeşidinin artmasına, ihracatın ise azalmasına sebep olabilmektedir.

İklim değişikliği sebebiyle meydana gelen beklenmeyen hava vakaları bununla beraber aşırı yağışları da getirdiğinde oluşan sel, dere yataklarında ve vadilerde meydana getirilen hayvancılık ve seracılık faaliyetlerini de negatif etkilemektedir.

– İç Anadolu’da kuraklık artarken, su kaynakları azalıyor

Ülkemizin minimum yağış alan bölgesidir. Bölge ekonomisinin temeli tarıma ve hayvancılığa dayanır. Ziraat ürünleri içinde tahıllar başta gelir. Türkiye genelinde tahıla ayrılan toprakların yarıya yakını bu bölgededir. Bölgenin sulanabilen bölümlerinde şeker pancarı tarımı yapılır. Buğday, şeker pancarı ve elmanın en fazla üretildiği bölgedir. Bölgede küçükbaş hayvancılık ön plandadır.

Ankara, Eskişehir, Çankırı, Kayseri, Niğde, Nevşehir, Sivas, Kırıkkale, Kırşehir, Konya, Karaman, Kayseri, Yozgat’ı içine alan bölgede iklim değişikliği organik afetlerdeki artış ile ziraat sektörünü negatif yönde etkilemektedir. Daha sıcak ve azca yağışlı iklim koşulları, kuraklık şiddetinde artış, vejetasyon döneminde yağışlarda azalmalar görülmektedir. Yağışlardaki düzensizlik yeraltı ve yerüstü su kaynaklarında da mühim bir azalmaya niçin olmuştur. Su kaynaklarının azalmasına ters bir orantı ile sulanabilir ziraat alanları büyümektedir. Konvansiyonel ziraat ve poli-kültür üretim sebebiyle su ve toprak kalitesi her geçen gün bozulmaktadır.

Zararlılarda ve hastalıklarda artış, gübreleme ve ilaçlama sorunları, hayvansal üretimde yem temininde güçlükler, mera alanlarının mera vasfını yitirmesi benzer biçimde problemler sebebiyle her geçen gün güvenilir gıdaya ulaşım azalmaktadır.

Ekolojiye uygun olmayan tarımsal faaliyetler: mısır, yonca, şeker pancarı, havuç, büyükbaş hayvan yetiştiriciliği vb. ile beraber organik kaynak kullanımı, kimyasal gübre ve pestisit kullanımı, yoğun toprak işleme faaliyetleri ve fosil yakıt kullanımının artması iklim değişikliğini tetikleyen faaliyetler olarak değerlendirilmektedir.

– Marmara’da tarımın yanı sıra deniz canlıları da tehdit altında

Türkiye’de bölge yüz ölçümüne nazaran, ekili-dikili alanın en fazla olduğu bölge Marmara Bölgesi’dir. Bölgede yetiştirilen başlıca ziraat ürünleri zeytin, pamuk, tütün, ayçiçeği, şeker pancarı, buğday, pirinç ve mısırdır. Bölgede meyvecilik fazlaca gelişmiştir. Bilhassa Bursa çevresinde çilek, elma, armut, kiraz, şeftali ve kestane üretimi oldukça fazladır. Bölgede hayvancılık büyük ölçeklidir.

İstanbul, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, Çanakkale, Kocaeli, Yalova, Sakarya, Bilecik, Bursa, Balıkesir’i kapsayan bölgede, iklim değişikliği bölge genelinde; ekim, hasat-harman, toprak işleme, gübreleme, sulama suyunun temininde rastlanan olumsuzluklar; hasat zamanında kaymalar-değişiklikler, hastalık ve zararı dokunan kompozisyonu ile fizyolojik strese bağlı problemlerde ve ürün kalitesinde azalış olarak kendini göstermektedir. Isı; deniz ve organik göllerin su sıcaklığında artışa sebep olmakta bu durumda deniz canlılarının yaşamını negatif etkilemektedir.

Gene bölge genelindeki illerde iklim değişikliği yağış rejimini negatif etkileyerek; tarımsal üretimi ve toprakları negatif etkilemektedir. Donlar ve aşırı ısınmalar nebat gelişimini negatif etkilemektedir. Bu durum bilhassa bölgedeki ayçiçeği ve çeltik üretimini negatif olarak etkilemiştir.

– Ege’de kuraklık su kısıtlamasını mecburi kılıyor

Yetiştirilen ürünler zeytin, üzüm, haşhaş, tütün, incir, pamuk, patates, turunçgiller, sebze, susam, buğday, arpa, şeker pancarıdır. Büyük metropoller çevresinde (İzmir-Manisa-Denizli) kümes hayvancılığı, Muğla, Aydın, İzmir, Manisa çevresinde arıcılık, kıyılarda balıkçılık (Bodrum-Marmaris kıyılarında sünger avcılığı) yapılır, Menteşe yöresinde kıl keçisi yetiştiriciliği gelişmiştir. Ek olarak büyük metropoller çevresinde büyük baş hayvancılık, iç kesimlerde de koyun yetiştiriciliği gelişmiştir.

İzmir, Manisa, Aydın, Denizli, Muğla, Afyonkarahisar, Kütahya, Uşak’tan oluşan bölgede iklim değişikliğinin su – toprak ve ekosistem üstüne tesirini gösterdiği sadece ziraat sektörü üstüne en mühim tesirinin kuraklık olarak ortaya çıkmış olduğu ve kuraklığın tüm sektörde negatif tesirleri bulunmuş olduğu raporlanmıştır. Söz mevzusu etkinin su kısıtına gidilmesi sonucunu doğurduğu ve gerek depolamaların gerekse basınçlı sulama şebekesinin alansal olarak yetersizliğinden dolayı toplam ürün düşüklüğü, azca su alan ürünlerin hastalıklara karşı fazlaca kuvvetli olmadığı için hastalık ve zararlılara açık hale gelmesi, mevsimlerde meydana gelen değişmeler sonucu gece gündüz ısı farkının yükselmesi sonucu tarımsal ve yaşamsal alanların negatif etkilenmesini ortaya çıkartmıştır.

– İklim değişikliği Doğu Anadolu’da göçü tetikliyor

Doğu Anadolu Bölgesi yüzölçümünün yüzde10’unda sadece ziraat yapılabilir. Yer şekilleri ve iklimin negatif etkisinden dolayı tarımsal etkinlik gelişmemiştir. Erzurum, Kars Kısmı’nde yaz yağışları ile oluşan çayırların geniş alan kaplaması büyükbaş hayvancılığın gelişmesini elde etmiştir.

Ağrı, Ardahan, Bitlis, Bingöl, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Hakkari, Iğdır, Kars, Malatya, Muş, Şırnak, Tunceli, Van’ı içine alan bölgede seneler içinde gittikçe artan sıcaklıkla günümüze kadar takip edilen ekim-dikim ve hasat tarihleri değişmekte, bu değişimin sonucu olarak bitkilerin fenolojik gelişimlerinde farklılıklar gözlenmeye adım atmıştır. Çiçeklenme, meyve ve dane oluşumlarındaki etkilenmeler verim kayıplarında seneler içinde gittikçe artışlar olarak kendisini göstermektedir. Bu değişimlerin sonucu olarak değişen flora arıcılık faaliyetlerini ciddi anlamda etkilemektedir.

Kuraklıkla beraber mera alanlarındaki otların gelişimi azalmış, otların erken kuruması ile hayvancılık negatif olarak etkilenmeye adım atmıştır. Kaba yem ve saman teminine daha çok gereksinim duyulmaya başlanmıştır. Bölgenin ana geçim kaynaklarından olan hayvancılıkta gübre yönetiminde aksaklıklar yaşanmaktadır. Yağış rejiminin değişmesi, kuraklık ve bilinçsiz yada yırtıcı sulama şekillerinin kullanılmasıyla su kaynaklarına erişimde sıkıntılar yaşanmaya, toprak yapısında tuzluluk, çoraklaşma benzer biçimde problemler baş göstermeye adım atmıştır. Tarımsal alanları kısıtlı, endüstri işyerleri yetersiz olan bölge halkının artan nüfusu içinde işi olmayan kalan kesimi, ülkenin iktisat olanakları daha gelişmiş olan yörelerine göç etmek zorunda kalmaktadır.

– Güneydoğu Anadolu, kuraklıktan en fazlaca etkilenen bölge

Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak’ı kapsayan Güneydoğu Anadolu’nun ekonomisi Gaziantep haricinde ziraat ve hayvancılığa dayanır. Geniş düzlüklerin olması bölgede ziraat için büyük bir avantaj iken, yaz kuraklığının şiddetli olması üretimi negatif etkiliyor. Bölgenin dünyada en malum ziraat ürünü antepfıstığıdır.

Bölgede don, yüksek ısı, ani yağış görülme sıklıkları artmaktadır. Kuraklık, düzensiz yağış ve ek olarak yağış rejiminin de değişmesi ile ürün gelişim, ekim-dikim ve hasat tarihlerindeki değişimlerle verim yıl geçtikçe düşmektedir. Bitkisel üretimde yaşanmış olan hastalık ve zararı dokunan profilinde, görülme sıklığında değişimler ve artışlar yaşanmaktadır. Buna bağlı olarak da kullanılan ilaç miktarı artmaktadır. Yeraltı suyunun aşırı ve bilgisizce kullanılmakta, izinsiz oluşturulan kuyular için caydırıcı yaptırımlar bulunmamaktadır. Gübre ve ilaç kullanımdaki artış toprak ve su kirliliğinin artmasına niçin olmaktadır. Tarımsal atıkların geri dönüştürülememesiyle beraber bu atıkların su kaynaklarını ve toprağı kirletmesi engellenememektedir. HES barajlarındaki suyun tarımsal sulamada kullanımında problemler yaşanmaktadır. Isı artışının hayvanlar üstünde yarattığı stres sebebiyle hayvancılık ciddi oranda etkilenmeye adım atmıştır. Kuraklıktan etkilenen mera alanları, düşen ot verimiyle kaba yem ve saman açığı ortaya çıkmıştır.

– Karadeniz’de hamsi için büyük tehdit

Fındık, çay, tütün, mısır, elma, şeker pancarı, keten-kenevir, turunçgiller, kivi bölgede yetişen başlıca ziraat ürünleridir. Hayvancılık faaliyeti de bölge ekonomisi için önemlidir.

Artvin, Rize, Bayburt, Trabzon, Gümüşhane, Giresun, Ordu, Tokat, Amasya, Samsun, Sinop, Çorum, Kastamonu, Bartın Karabük, Zonguldak, Düzce, Bolu benzer biçimde fazlaca sayıda ili kapsayan Karadeniz’de kuraklık ve ısı artışlarıyla kendini hissettirmektedir. Bölge genelindeki illerde, iklim değişikliği etkilerine bağlı yağış rejimindeki değişikliklerin sel vakalarını ve buna bağlı toprak erozyonunu artırdığı görülmektedir.

Aşırı hava vakaları ve yağış rejiminin değişikliği sonucu meydana gelen organik felaketler, yamaçlarda ve akarsu yataklarının kenarında ve/yada eski yatakların üstünde yerleşim kuran, ziraat meydana getiren insanların yaşamını direkt tehdit etmekle ve zarar vermekle kalmayıp bu sektörlerde istihdam edilen insanoğlu ve ailelerinin geçim kaynaklarını kaybetmesiyle göç etmek zorunluluğunu doğurabilmektedir.

Deniz suyu ısı ortalamalarının artması sonucu denizlerde istilacı türlerin ve deniz ekosisteminde kaymaların gözlemlenmesi, bölge için mühim bir geçim deposu olan balıkçılığı negatif yönde etkilemektedir. İklim değişikliği, çay, fındık, hububat ve yem bitkilerinde olduğu benzer biçimde arıcılıkta bal verimini, meralarda ot verimini düşürmüş buda hayvanların et ve süt verimini negatif etkilemiştir. Deniz suyu sıcaklığının ortalamaların üstüne çıkmasıyla avlanılan hamsi miktarında düşüşler yaşanmaktadır.”

YARIN: İklim değişikliği için kısa ve uzun solukta yapılacak emekler

 

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
Uygulamayı Yükle

Uygulamamızı yükleyerek içeriklerimize daha hızlı ve kolay erişim sağlayabilirsiniz.

Bizi Takip Et