Jambo! Mambo! Zanzibar

service

Zanzibar Adası, Afrika kıtasının doğusunda, anakaranın ortalama 50 km açıklarında, Unguja ve Pemba isminde iki adadan oluşuyor. Tanzanya‘ya bağlı olan Zanzibar, İran’dan gelen göçmenler tarafınca kurulmuş. Kelime anlamı olarak Zanzibar, Farsça Zangi-bar’dan geliyor ve siyahların sahili anlamını taşıyor.

Ada daima bu şekilde rengarenk olmamış, karanlık bir geçmişi var; 1500-1600’lü yıllarda Portekiz hakimiyeti altında kaldıktan sonrasında Umman Sultanlığı’nın denetimine geçmiş. 1890-1963 yılları arasındaki Birleşik Krallık sömürgesi periyodunun peşinden 1963’te bağımsızlığını duyuru etmiş ve 1964’te özerk bölge olarak Tanzanya’ya bağlanmış.

Geçmişin en karanlık yanı da, köle ticareti. 1873’te İngilizler, köle ticaretine son veren anlaşmayı Umman Sultanı’na imzalatana kadar Zanzibar, her yıl minimum 50.000 kölenin geçiş yapmış olup pazarlandığı köle ticaretinin sayılı merkezleri arasındaymış.

Changuu Adasi

O şekilde bir yere gezi etmek istedim ki, hem hava görkemli olsun, hem denizin rengi bambaşka olsun fakat en önemlisi de oldukca değişik bir dünya göreyim, dönüş uçağı kalkınca tayyare camından gördüğüm ülkeyle son bakışla vedalaşırken “Ne kadar oldukca şey öğrendim!” diyebileyim istedim.

Nedense adalar hep daha samimi, hep daha öğretici. Güvenmeyi Malta’da, gerçek anlamda gülümsemeyi ve yarını düşünmeden anı yaşamayı Bali’de, aynı ülke ve kültür dahilindeki değişik dinlerin birkaç kilometre aralıktaki yerlerde yarattığı değişik tesirleri Gili Trawangan’da öğrendiğim için bu adada da oldukca şey öğreneceğimi biliyordum.

Jambo! Mambo!

Bu kelimeler Zanzibar’dan döndükten sonrasında bile insanoğlunun kulaklarında çınlamaya devam ediyor. Zanzibar’a dair en aklımda kalan şey insanları. Masmavi denizler her yerde var fakat Zanzibarlıların mutluluğunu, gözlerinin içinin gülüşünü dünyanın başka yerinde bulmak zor.

Zanzibarlılardan hayatlarına dair öğrenebildiğim kadar oldukca şey öğrenmek istedim. Gidilen ülkede yaşayan insanlarla konuşmak, seyahatlerin en mutlu edici kısmı oluyor. Doğal ki o kültürün iletişime açık olması oldukca mühim. Mevzu Zanzibar olduğunda bırakın “iletişime açık olmayı”, slm verip konuşmayan insan bulmak mümkün değil.

Yolda 100 şahıs var ise her biri “Jambo! Mambo!” diye slm vermeden geçmiyor. Yanınızdan otomobille geçerken camdan sarkıp “Jambo! How are you?” diye hal hatır soranlar, eğer yanınızdan geçeni görmediyseniz omzunuza vurup “Jambo!” diye gülerek slm verenler….

Stone Town

Zanzibar’ın başkenti olan Stone Town, Queen’in Solisti Freddie Mercury‘nin doğum yeri. Şehir, 2006’dan bu yana UNESCO Dünya Mirası sıralamasında. Zanzibar’a bir tek güneşlenmek için gelip, Stone Town’u teğet geçerek kumsallara gitmek olmaz.

Stone Town’un labirent benzer biçimde sokaklarında, yer yön hesaplamadan kaybolun. Okyanus yönünden gelen rüzgar bir halde çıkarıyor insanı labirentten. Eski binalar, kapılar, evlerinin önlerinde oturan insanoğlu, sokakta oynayan çocuklar… Yazıyla betimlenemeyecek, bambaşka bir dünyaya geçiş yapmış olma hissine kapılıyor insan. Renkler daha canlı, baharat kokuları oldukca değişik ve doğal ki insanları…

Stone Town Köle Pazarı

Bazı şehirler, geçmişini her attığınız adımda belli eder; karanlık günlerin öğrenek olması için binalardaki mermer izlerini hala görebildiğiniz Beyrut’da olduğu benzer biçimde. Bazı şehirlerin geçmişini idrak etmek için de müze ya da anıtları ziyaret etmeniz gerekir. Zanzibar’ın köle ticaretinin izlerini ne sokaklarından okuyabiliyorsunuz, ne de kültürlerinin üstlerine çökmüş bir ağırlık var. Geçmişe bir bakış atmak için Stone Town’daki köle pazarını ve anıtını ziyaret edin. Kölelerin tutulduğu odaya ilk girdiğimde kalbim sıkıştı ve ilk düşündüğüm şey; “Hiçbir şey okumakla anlaşılmıyor” oldu. Tamamımız köle ticaretiyle ilgili azca oldukca bilgiye sahibiz. Fakat hiçbir şey, kölelerin havasız, basık odalarda üst üste yığılıp, günlerce aç ve susuz bekletildiği odanın ortasında durmanın yerini alamaz.

Stone Town kapıları

Stone Town’da gezinirken gözleriniz kapılarda olsun. Kapılar, evin geçmişteki sahibinin kökeni, statüsü ve işi ile ilgili ipuçları veriyor.

Stown Town Kapi

Zanzibar’da evler inşa edilirken ilk kapılar dikilirmiş. Kapı ne kadar ihtişamlıysa, evin sahibi de o denli varlıklı anlamına gelirmiş.

Pirinç tokmağı olan kapılar, ev sahibinin Hint kökenli bulunduğunun göstergesi. Hindistan’da fillerin evlere saldırmasına karşı tedbir olarak kullanılan bu yöntemi Hintliler, Zanzibar’da asla fil bulunmamış olmasına karşın anane olarak devam ettirmişler. Arap kökenli ev sahiplerinin kapılarında Kuran’dan alıntıların işlendiği oymalar mevcut. Aralarda yakaladığınız motifler ve detaylar da geçmişi okumanıza destek ipuçları; örnekse balık pulu motifi ev sahibinin balıkçılıkla meşgul bulunduğunun, zincir deseni ev sahibinin köle ticareti yaptığının göstergesi. Hurma ağacı zenginlik işareti, ananas figürü ise “Karibu/Sefalar getirdiniz” anlamında kullanılıyor.

Baharat Turu

Zanzibar’da 2-3 saatlik bir tura katılarak adanın verimli topraklarında rehber eşliğinde tropik bitkilerin, ağaçların, meyvelerin içinde geze geze data alabiliyorsunuz. Vanilya, kakule, muskat, kına ağacı, benim bayıldığım “achiote/ruj bitkisi” ve Zanzibar’a özgü birçok nebat ve meyve ile tanışabiliyorsunuz.

Zanzibar Lezzetleri

Stone Town’dayken kaçırılmaması ihtiyaç duyulan iki güzel edinim daha var. Gündüz pazarı olarak malum “Darajani Market” ve gece pazarı olarak malum “Forodhani Gardens”. Yerlilerin ürünlerini sattığı Darajani Market’de gündüz gezip, tezgahlarında göz gezdirebilirsiniz. Bizim pazarlarımızda ve süpermarketlerimizde oldukca olağan saydığımız, asla üstünde düşünmediğimiz ürünler, kilo kilo aldığımız meyve/sebzelerin ne kadar büyük bir lütuf bulunduğunu orada anlıyor insan.

Bamyalar 5’er 5’er gruplanmış, havuçlar 3’er 3’er. 2-3 avuç yer fıstığı var ise, bulabilmişse satmak için onun için tezgah açmış yerliler. Bunu görebilmek için daha zor durumdaki ülkeleri ziyaret etmek oldukca mühim. Dünyadaki gelişmiş ülkeleri ziyaret etmek kadar, insanoğlunun bakış açısını değiştiren ülkeler de görmek gerekiyor. “Şampuanım saçlarımı sertleştirdi, iyi bir saç kremi almam lazım, on tane marka denedim başka ne alsam?” benzer biçimde ufak endişeler biz “Mzungu” doğrusu beyazların dünyasında  kıymetini bilmediğimiz lüks unsurları, yalnızca bilincinde değiliz.

Forodhani Gardens ise, gün batımının peşinden sahilde kurulan bir yiyecek pazarı. Tezgahlarda deniz ürünleri, mahalli lezzetler ve taze taze sıkılan “şeker kamışı içeceği” seçenekleri var.

En unutamadığım, döneceğim gün apar topar yiyecek pahasına da olsa valizimle bir kez daha gittiğim mahalli lokanta “Lukmaan Restaurant”. Hindistan cevizli kırmızı fasulye, hindistan cevizli ıspanak kavurması, hindistan cevizli sebze yemeği benzer biçimde enfes tropik seçenekler mevcut. Kahvenin için iyi adres ise, adaya özgü zencefilli ve kakuleli kahvenin tadılabileceği Zanzibar Coffee House.

Changuu Island

Bir cennetten başka bir cennete geçiş için; Changuu Adası! Changuu Adası‘na “Hapishane Adası” isminin verilmiş olmasının sebebi, zamanında isyankar köleleri hapsetmek için bir hapishane olarak inşa edilmiş olması. Sadece ada sonradan sarı hummaya yakalananların getirilmiş olduğu karantina olarak kullanılmış. Adada bebek kaplumbağalardan, karşılaştığım en görmüş geçirmiş varlık olan 192 yaşındaki kaplumbağaya kadar onlarca devasa kaplumbağayla zaman geçirebilirsiniz.

“Prison Island’e Sefalar getirdiniz” tabelalı okyanustan cennete geçiş köprüsünde gözlerimi onlarca kere kapatıp kapatıp açtım, kendimi rüyada benzer biçimde hissettim, tek farkı; rüya gerçekti.

Nungwi

Nungwi, Zanzibar’ın en şimal ucunda içeriyor ve kumsallarının gelgit doğrusu medcezirden nispeten daha azca etkilendiği, kumsallarında mavinin her tonunun, kumsalların arka paralerinde yer edinen Nungwi Köyü’nde ise grinin tek bir tonunun görülebildiği bir yer.

Kumsallarda güneşlenmeden ilkin kesinlikle ilkin “gerçek Zanzibar’ı” görmek için köyde dolaşmak gerekiyor. İçleri bomboş beton evlerin önlerinde çamaşır yıkayan bayanlar, ayakkabısız fakat mutlu mutlu yaşayan çocuklar, betonun grisi içinde capcanlı renklerde elbiseler giymiş bayanlar, insanoğlunun “çağdaş vakit dertlerine” tokat benzer biçimde geliyor. Gözlemlemek, dönerken valize koyulup götürülecek dersler çıkarmak, sorgulamak gerekiyor.

“Resimlerdeki benzer biçimde değilmiş” denir bazı yerlerin peşinden; Nungwi’nin kumsalları ise resimlerdekinden kat kat güzel. Bir kartpostalın içine girmişsiniz benzer biçimde. İnsan geri kalan tüm dünyayı unutuyor. Altı saatte bir yine eden gelgit hareketlerini takip ederek uygun plajı seçtikten sonrasında yaşam pudra kıvamındaki kumsallardan, turkuazla bebek mavisi arası değişen maviden ibaret.

Yüzmek için en ideal yer sahilden yürüye yürüye gidebileceğiniz kadar yakınlıktaki, daha sakin Kendwa.

Sabahları erken kalkıp okyanus kıyısında dolaşmak kadar güzel bir his yok; üstelik erken saatlerde bir sabah ritüeli olarak okyanusta çamaşır yıkayan yada temizlik için okyanustan su taşıyan bayanları ve birbirinden güzel giysilerini, balıkçıları seyretmek oldukca zevkli. Okyanus geri çekilmeye başladığında kıyıda kalan kıpkırmızı deniz yıldızlarını bulup bulup okyanusa geri atmak, pudra şekeri benzer biçimde kumların üstünde küçük küçük dolaşan beyaz yengeçleri kovalamak, günbatımında kilometrelerce yürüyüp deniz kabuğu toplamak, “dhow” denilen yerli yelkenlilerin yapılışını seyretmek… Nungwi’de yaşamın seyri tam olarak bu şekilde.

Nungwi’de de güneş tam okyanusun üstünde batıyor ve sanki değişen her turuncu, kırmızı, sarı tonuyla vakit terimi daha da önemini kaybediyor.

Nungwi’deki en zevkli aktivitelerden biri de kaplumbağalarla yüzmek. Baraka Natural Aquarium’da yetiştiklerinde okyanusa salınmak suretiyle korunan su kaplumbağalarıyla yanyana yüzebilir, onları deniz yosunu ile besleyebilirsiniz.

Maasai’ler ya da “Maas-lie”ler

Kenya ve Tanzanya sınırlarında yaşayan bir kabile olan, hususi günlerde ve kutlamalarda kan içen, güneydoğu Afrika’da aslan avlamak yasaklanana kadar adamların evlenmek istedikleri kadının ailesine ölü bir aslan sunmak zorunda olduğu söylenen Maasai’leri Nungwi’de görecek olduğum için oldukca heyecanlıydım. Nungwi’ye ve öteki kumsallara genel anlamda “güvenlik” olarak çalışmak için gelen Maasai kabile üyelerini göreceğim için oldukca heyecanlıydım. Bir taraftan da, kabilelerine ve geleneklerine bu kadar bağlı olmalarına karşın niçin Zanzibar’ın en gezinsel sahillerine gittiklerini oldukca anlamıyordum.

Maasai Zanzibar

Nungwi’deki ilk günümde (maalesef) anladım.  Sahildeki onlarca Maasai aslına bakarsak kabile üyesi değil, bilhassa İtalyan hanımefendilerin gözdesi olan jigololarmış ve yerliler onlara “Maas-lie” doğrusu “yalancı Maasai” dermiş. İnanmadım, inanmak istemedim ve arkadaşlık seviyesine ulaştıktan sonra bir de kendi otel işletmecimize sormuş oldum. Maasai’lerin sahilde tüm gün “ava çıktıklarını” teyit etti. Gerçek Maasai’lerin yanaklarında spirale benzeyen yanık izi olurmuş. 9 gün süresince yanağında yanık izi olan ve kulakları kesik olan bir tek bir Maasai gördüm, geri kalanı siz kumsalda güneşlenirken “Jambo, partiye gitmek ister misin?” diye birden yanınızda bitiveren Maas-lie’ler. Ben uzaklaşma yönetimini İngilizce bilmediğimi ve koordinatları oldukca oturtamayacaklarını tahmin ettiğim için Filipinli olduğumu söyleyerek buldum, geri kalan dilleri çat pat da olsa biliyorlar zira.

Bu tarz şeyleri okuduktan sonrasında Kendwa’daki Maasai Market’e gitmekten çekinmeyin. Orada Maasai’ler IKEA vs adını verdikleri standlarda hediyelik eşya satıyorlar.

Kiwengwa

Kiwengwa, Zanzibar’ın doğusunda yer almış olduğu için gelgit hareketlerinin en şiddetli halinin gözlemlenebildiği yer. Buradaki iki günüm, şansıma medcezirin zirve noktasına ulaşmış olduğu dolunaya denk geldi. İlk sabah uyanıp terastan baktığımda Hint Okyanusu tam 1.5 km geri çekilmişti ve “Sandbank” doğrusu “kum bankları” açığa çıkmıştı. Bu şekilde zamanlarda önceki gün 3 metreye varan yükseklikteki bölgeler dümdüz kumsala dönüşüyor ve yürüyebildiğiniz kadar alanda yürüyüp, 6 saat sonrasında okyanusun yavaş yavaş geri geldiğini, tekrardan deniz kestanelerinin, yosunların ve deniz yıldızlarının üzerini kapladığına tanık olabiliyorsunuz.

Kiwengwa Medcezir

Okyanus gözden kaybolduğunda, Nungwi’den değişik olarak okyanusun çekilmiş olduğu alanda oturmuş çalışan bayanlar görülüyor. Okyanusun zeminine yosunları küçük değneklerle sabitleyen bayanlar, yosunlar olgunlaşınca toplayıp, kurutup satıyorlar. Deniz yosunu satın almak isteyen firmalar, Zanzibarlıları zamanında bu alanda eğitmiş. Ağırlıklı olarak hanımefendilerin çalmış olduğu deniz yosunu yetiştiriciliği Pemba Adası’nda da görülebilir. İlaç ve tekstil sektörlerinde stabilizasyon ve boya dengesini tutturma amaçlı, besin sektöründe ise mesela dondurma, çorba, reçel, yoğurt benzer biçimde ürünlerin kıvamını arttırmak için kullanılan deniz yosununu ağırlıklı olarak Fransa, Danimarka ve Singapur, Japonya ve Filipinler benzer biçimde uzakdoğu ülkeleri satın alıyor. Birleşmiş Milletler Besin ve Ziraat Örgütü’nün raporuna bakılırsa, deniz yosunu yetiştiricileri senelik averaj yalnızca 65$ kazanıyor.

Zanzibar’daki süre süresince medcezir saatlerini izlemek oldukca mühim. Önceki gün yürüye yürüye gittiğiniz kumsallara, okyanus geri dönünce ulaşamamak ve adanın içinden yeni rota çizmek durumunda kalmak mümkün; restoranların olduğu bölgeye tüm gün ulaşamamak ve “medcezir muhalefetinden” yiyecek yiyememek tecrübeyle durağan(durgun).

Caramella! iPhone’suz, iPad’siz mutlu çocuklar

Zanzibarlı çocuklar bambaşka. iPad’leri, iPhone’ları yok, hatta çoğunun ayakkabısı yok. Birçoğu, ailesi devlet okullarının harcamalarını bile karşılayamadığı için okula gidemiyor, okula gitseler bile aslına bakarsak bir iş ya da “kariyer” sahibi olma imkanları yok. Fakat günbatımları var, kumsalları var, dans ederek, denize atlaya atlaya oldukca eğleniyorlar. Evlatların bu mutluluğu, hayatta karşılaştığım birçok yetişkinden daha çok şey öğretti bana.

Nungwi Cocuklar

Yolda karşılaştığım bir dolu çocuk beni görünce “Caramella! Caramella!” demeye başlıyordu. “Bronzlaştığım için rengime mi ‘karamel’ diyorlar acaba?” diye düşünüp duruyordum. Meğer İtalyan turistlerin kendilerine para ve şeker (İtalyanca’da caramella) vermelerine oldukca alışmışlar ve gördükleri her turistten şeker istiyorlarmış.

Beyaz insanları oldukca seviyorlar, sahilde tanıştığım ve uzunca bir süre beraber zaman geçirdiğim gruptan ufak bir kız bana şunu söylemiş oldu: “En sevdiğim renk siyah, zira tenim siyah renkte. Fakat kimi zaman, beyaz ve güzel olmayı oldukca isterim.” Aslen bizlere bakılırsa de onların ten renginin oldukca güzel bulunduğunu söyleyince oldukca mutlu oluyorlar.

Zanzibar vize ve ulaşım

Tanzanya’ya gezi edenler çoğunlukla ilkin safari yapmış olup, peşinden dinlenmek için 2-3 günlüğüne Zanzibar’a geçiyor. Bence ikisi bir seyahatte birleştirilemeyecek kadar ayrı ayrı özellikteler. Zanzibar başlı başına bir serüven ve bulgu; süreyi uzun tutmak gerekiyor.

Gezi Sağlığı Merkezlerinden birini ziyaret ederek, hem sağlıkla ilgili genel bilgiler edinip, hem de lüzumlu aşılar ve ilaçlar mevzusunda parasız destek alınabiliyor. Tanzanya’ya giriş için sarı humma aşısı yaptırmak mecburi.

Kendwa Gunbatimi

İstanbul’dan Darüsselam’a ortalama 8 saatlik direkt uçuşlar bulunuyor. Vize girişte 50$ karşılığında alınabiliyor. Anakaradaki Darüsselam’dan Zanzibar’a ulaşmak için iki seçenek bulunuyor; değişik bir havaalanına geçip tekrardan uçağa binmek yada vapur ile geçmek. Adadaki ulaşım için ise, “Dala Dala” isminde mahalli dolmuşlar ya da taksiler kullanılabilir.

Azla mutlu olmayı öğrenmek, çağdaş dünya tasalarınızı gözden geçirmek, gözlerinin içi gülen insanlarla tanışmak, kalbinizi bir ülkede daha bırakmak için Zanzibar’a gidin. Hakuna Matata! Mesele yok! Hayatta aslına bakarsak hiçbir sorunumuz yok. (Yazar: Çiğdem Tura)

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Uygulamayı Yükle

Uygulamamızı yükleyerek içeriklerimize daha hızlı ve kolay erişim sağlayabilirsiniz.

Giriş Yap

Avusturya Forum - Güncel Haberler ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Et